Zuidelijke hoornraaf krijgt volledige 3D-geprinte snavel
- 16 oktober 2026
Een zuidelijke hoornraaf in ARTIS heeft twee op maat gemaakte, 3D-geprinte protheses gekregen voor zijn gebroken boven- en ondersnavel. Voor zover bekend is het wereldwijd de eerste keer dat bij een vogel beide snavels op deze manier zijn hersteld. De behandeling is een samenwerking tussen ARTIS, de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht, het UMC Utrecht en Amnovis. Met succes: al de dag na de operatie pakte de hoornraaf zelfstandig voedsel op.
Weer natuurlijk gedrag vertonen
Een snavel is voor een vogel onmisbaar. De zuidelijke hoornraaf gebruikt zijn snavel intensief bij het verzorgen van zijn verenkleed en vooral bij het zoeken naar voedsel, onder meer door ermee in de bodem te stoten. Daarbij kan de snavel beschadigd raken; snavelletsel is een bekend probleem bij hoornraven. De mannelijke zuidelijke hoornraaf hield na het breken van zijn snavel twee stompen over. Hoewel hij zich daarmee redelijk redde, was hij beperkt in zijn dagelijkse gedrag.
Martine van Zijll Langhout, hoofd veterinaire afdeling: "Voor mij is de belangrijkste vraag: kan een dier het gedrag vertonen dat bij zijn soort hoort? Met een complete snavel krijgt hij veel meer mogelijkheden om dat natuurlijke gedrag uit te voeren. En dat is precies waar het ons om gaat."
Twee nieuwe snaveldelen uit de 3D-printer
Met behulp van een CT-scan en de bewaard gebleven delen van zijn oorspronkelijke snavel konden specialisten de juiste vorm reconstrueren. Vervolgens werden twee kunststof protheses 3D-geprint en tijdens een specialistische operatie met titanium onderdelen en schroeven bevestigd. De operatie werd uitgevoerd door veterinair chirurgen Bjorn Meij en Lucinda van Stee van de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht. Joëll Magré van het UMC Utrecht ontwikkelde de beide 3D snavels en het bedrijf Amnovis maakte de titanium onderdelen. ARTIS-dierenarts Martine van Zijll Langhout en vogelspecialist Yvonne van Zeeland, van de afdeling Vogels en Bijzondere Dieren, initieerden en ontwikkelden het traject samen met de betrokken dierverzorgers.
Daags na de operatie al in gebruik
De grote vraag was of de hoornraaf zijn nieuwe snavel zou accepteren. Dat duurde niet lang: al op de dag van de operatie begon hij de protheses te gebruiken. De volgende ochtend pakte hij al zelfstandig een muisje van de grond. Na een paar dagen begon hij ook met het poetsen van zijn verenkleed. Zijn herstel wordt de komende tijd nauwlettend gevolgd. De hoop is dat de protheses ook op lange termijn goed zullen functioneren. Als dat zo is, kan deze bijzondere behandeling nieuwe mogelijkheden bieden voor de diergeneeskunde. De betrokken specialisten hopen hun ervaringen uiteindelijk wetenschappelijk te publiceren.
Het laatste nieuws
Jonge olifantenbul Vinh vertrekt uit ARTIS
29 september 2026 • ARTIS-Park
Van kleine olifant tot jonge bul: sinds zijn geboorte in mei 2020 groeide Vinh op in de olifantenkudde van ARTIS. Binnenkort vertrekt de jonge Aziatische olifantenbul naar een andere dierentuin, waar hij gaat leven in een mannengroep met andere olifantenbullen.
Wildlifedierenarts Martine van Zijll Langhout lanceert uitgebreide Engelstalige editie van Over leven in het Wild
23 september 2026 • ARTIS-Park
De Nederlandse wildlifedierenarts en ARTIS-dierenarts Martine van Zijll Langhout lanceert op donderdag 24 september in het ARTIS-Groote Museum in Amsterdam Lessons from the Wild, de uitgebreide Engelstalige editie van haar Nederlandse bestseller Over Leven in het Wild. Prinses Irene der Nederlanden, die zich al lange tijd inzet voor een diepere verbinding tussen mens en natuur, ontvangt het eerste exemplaar.
ARTIS en Rijksmuseum laten onzichtbaar leven op de Nachtwacht zien
10 september 2026 • ARTIS-Micropia
Wat leeft er op De Nachtwacht? ARTIS en het Rijksmuseum brengen samen het onzichtbare leven op De Nachtwacht in beeld. Vanaf 11 november is in ARTIS-Micropia de installatie De Nachtwacht Leeft te zien. Deze installatie rond een levensgrote reproductie van Rembrandts Nachtwacht laat zien welke micro-organismen er op het schilderij leven.