Rijksmuseum en ARTIS-Micropia onthullen bijzondere vondsten op De Nachtwacht
- 10 november 2026
Welke microben leven er op De Nachtwacht? ARTIS-Micropia en het Rijksmuseum onthulden tijdens een feestelijke opening de nieuwe installatie De Nachtwacht Leeft. Voor het eerst kunnen bezoekers de opgekweekte microben van Rembrandts wereldberoemde schilderij van dichtbij bekijken. Van huidbacteriën tot bodembewoners: op De Nachtwacht leeft meer dan je op het eerste gezicht ziet.
Feestelijke onthulling van De Nachtwacht Leeft
De installatie De Nachtwacht Leeft werd feestelijk geopend in ARTIS-Micropia. De aanwezigen maakten kennis met een bijzondere, onzichtbare wereld op Rembrandts meesterwerk. Tijdens de opening werd ook live gedemonstreerd hoe het onderzoek naar microben op De Nachtwacht in zijn werk gaat. Met dezelfde ronde viltjes die worden gebruikt om monsters van het schilderij te nemen, werden dit keer de voorhoofden van Rembrandt Sutorius, Taco Dibbits, Katrien Keune en Karlien Pijnenborg gesampled.
ARTIS-Micropia en Rijksmuseum brengen kunst en wetenschap samen
De installatie is het resultaat van een bijzondere samenwerking tussen ARTIS-Micropia en het Rijksmuseum. Laboranten van Micropia en restauratoren van het Rijksmuseum onderzoeken welke micro-organismen op De Nachtwacht leven. Hiervoor worden gedurende zes maanden op circa zestig plekken monsters genomen. In het laboratorium groeien deze microben uit tot zichtbare kolonies, die bij een levensgrote reproductie van het schilderij worden getoond.
Eline van Bloois, microbioloog bij ARTIS-Micropia
‘Als microbioloog had ik nooit gedacht ooit zo dicht bij dit meesterwerk te mogen komen. Vaak wordt gedacht dat kunst en wetenschap tegenover elkaar zou staan, maar deze installatie laat juist zien dat deze werelden met elkaar verweven zijn. En zeg nou zelf, zijn die petrischalen vol microben niet ook kleine kunstwerkjes?’
Katrien Keune, Head of Science Rijksmuseum:
‘Operatie Nachtwacht is het grootste onderzoeks- en restauratieproject van Rembrandt's meesterwerk ooit. Dankzij onderzoek op macro- en microniveau is het Rijksmuseum veel meer te weten gekomen over hoe Rembrandt De Nachtwacht heeft geschilderd en wat de conditie van het schilderij is. Dankzij de unieke kennis van ARTIS-Micropia weten we straks ook welke micro-organismen op De Nachtwacht leven.’
Welke microben zijn gevonden op De Nachtwacht?
De eerste onderzoeksresultaten onthullen een verrassend gezelschap. Zo zijn er huidbacteriën gevonden, waaronder Staphylococcus epidermidis en Micrococcus luteus. Ook zijn er bacteriën aangetroffen die bekend zijn uit de bodem en de omgeving van plantenwortels.
Een opvallende vondst is Microbacterium saccharophilum, een bacteriesoort die in 2013 voor het eerst werd gevonden bij een Japanse suikerraffinaderij. Maar hoe is deze bacterie op De Nachtwacht terechtgekomen? En welke verhalen vertellen de andere microben over de geschiedenis van het schilderij? Dat blijft voorlopig een raadsel.
Nu te zien in ARTIS-Micropia
Het onderzoek naar het onzichtbare leven op De Nachtwacht gaat de komende maanden verder. Nieuwe monsters worden onderzocht en de resultaten worden doorlopend toegevoegd aan de installatie. Zo groeit het bijzondere gezelschap op Rembrandts meesterwerk steeds verder. Benieuwd welke microben er op De Nachtwacht leven? De Nachtwacht Leeft is nu tot eind mei 2027 te zien in ARTIS-Micropia in Amsterdam. Kom langs en bekijk Rembrandts meesterwerk vanuit een verrassend nieuw perspectief!
Het laatste nieuws
Zuidelijke hoornraaf krijgt volledige 3D-geprinte snavel
16 oktober 2026 • ARTIS-Park
Een zuidelijke hoornraaf in ARTIS heeft twee op maat gemaakte, 3D-geprinte protheses gekregen voor zijn gebroken boven- en ondersnavel. Voor zover bekend is het wereldwijd de eerste keer dat bij een vogel beide snavels op deze manier zijn hersteld. De behandeling is een samenwerking tussen ARTIS, de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht, het UMC Utrecht en Amnovis. Met succes: al de dag na de operatie pakte de hoornraaf zelfstandig voedsel op.
Jonge olifantenbul Vinh vertrekt uit ARTIS
29 september 2026 • ARTIS-Park
Van kleine olifant tot jonge bul: sinds zijn geboorte in mei 2020 groeide Vinh op in de olifantenkudde van ARTIS. Binnenkort vertrekt de jonge Aziatische olifantenbul naar een andere dierentuin, waar hij gaat leven in een mannengroep met andere olifantenbullen.
Wildlifedierenarts Martine van Zijll Langhout lanceert uitgebreide Engelstalige editie van Over leven in het Wild
23 september 2026 • ARTIS-Park
De Nederlandse wildlifedierenarts en ARTIS-dierenarts Martine van Zijll Langhout lanceert op donderdag 24 september in het ARTIS-Groote Museum in Amsterdam Lessons from the Wild, de uitgebreide Engelstalige editie van haar Nederlandse bestseller Over Leven in het Wild. Prinses Irene der Nederlanden, die zich al lange tijd inzet voor een diepere verbinding tussen mens en natuur, ontvangt het eerste exemplaar.