geschiedenis van Artis

Artis werd opgericht in het jaar 1838. De Amsterdamse dierentuin is de oudste van Nederland. In het begin waren er alleen een paar apen, herten en papegaaien te zien.

In de loop der jaren werd de dierentuin steeds groter en kwamen er steeds meer diersoorten bij.

Voluit is de naam: Natura Artis Magistra. Dat is Latijn voor: de natuur is de leermeesteres van de kunst. Het betekent dat de natuur zó mooi is, dat iedereen die een kunstwerk wil maken het beste kan kijken naar de vormen en kleuren van dieren en planten.

zoals in de natuur

In al die jaren is er veel veranderd. Vroeger wilde men graag veel dieren laten zien. Men zette liefst een mannetje en een vrouwtje bij elkaar, zodat je een verschil tussen deze twee goed kon zien. Over het leven van de dieren in de natuur was nog maar weinig bekend. Tegenwoordig weet men veel meer. Dieren die in bomen leven, krijgen takken en klimpalen in het verblijf, en dieren van de open vlakte krijgen een wijds uitzicht. De zebra's in Artis leven bijvoorbeeld op de grote nagemaakte Afrikaanse savanne, maar de reeën hebben een bosachtig verblijf. Van ieder dier is bekend welk voedsel ze nodig hebben. Dat is voor alle dieren anders.  een

goed of slecht humeur

De dierverzorgers kennen hun dieren goed. Als de gorilla's een speelse bui hebben, krijgen ze iets extra's om mee te ravotten, en als dieren ruzie hebben, worden ze voor korte tijd gescheiden. Alle verzorgers kunnen inschatten of hun dieren zich prettig voelen of niet. Als ze niet eten of lusteloos in een hoekje liggen, dan letten de verzorgers die dag extra goed op om te zien of er verbetering komt. De meeste dieren in een buitenverblijf gaan voor de nacht naar binnen. 's Nachts is er ook bewaking in Artis, om te zien of alles rustig is. 

Artis en andere dierentuinen 

Vroeger werden de dieren uit de natuur gehaald en naar de dierentuin overgebracht. Dat gebeurt nu niet meer. Bijna alle dieren in Artis zijn in deze of een andere dierentuin geboren. Dierentuinen in heel Europa werken samen. Soms ruilen ze dieren met elkaar. Zo heeft Artis een grote groep pinguïns. Die broeden elk jaar, dus elk jaar komt er een aantal jongen bij. Als die groot zijn, worden ze overgebracht naar andere dierentuinen, of geruild voor bijvoorbeeld een groepje flamingo's of een mooie papegaai. Als een dier in een groep niet wordt geaccepteerd, dan zoekt Artis naar een andere dierentuin waar soortgenootjes hem wél opnemen in de groep.

een stamboek 

Voor de gezondheid van de dieren die geboren worden, is het belangrijk dat de volwassen dieren fokken met soortgenoten uit andere families. Daarom is er voor ieder dier een stamboek. Daarin staat precies vermeld wie de ouders, zussen, broers en andere naaste familieleden zijn. Soms worden ze geruild met een dier uit een andere dierentuin. Of ze worden voor korte tijd uit logeren gestuurd. Om de dieren te herkennen, krijgen de meeste een 'microchip' tussen hun schouderbladen ingebracht. Dat is een heel klein glazen buisje met een elektronische code. De verzorger of dierenarts kan de code lezen met een afleesapparaat. natuurbehoud

Sommige dieren zijn in de natuur bijna uitgestorven. Het zijn bedreigde diersoorten. In Artis fokt men met een aantal van deze dieren. In 1921 werd de laatste wisent (een soort bizon) in Europa geschoten. Men is toen gaan fokken met wisenten in dierentuinen. Van daaruit werden ze teruggebracht naar Polen, naar de bossen waar ze thuishoren. Nu leeft daar weer een grote groep wisenten. Ze zijn niet meer met uitsterven bedreigd. Op dezelfde wijze worden tegenwoordig af en toe steenbokken uit Artis naar Oostenrijk gebracht. Ze worden vrijgelaten bij hun -met uitsterven bedreigde- soortgenootjes in de Alpen. Zo helpt Artis mee aan het behoud van de natuur.

bij de dokter

De dagelijkse werkzaamheden van een dierenarts bestaan uit gezondheidcontroles, vaccinaties, voeding bepalen en voorbehoedsmiddelen. Zieke dieren worden ook bezocht door de dierenarts. Hij schrijft medicijnen voor bij apen met wormen of diarree. In ernstige gevallen moeten de dieren worden onderzocht. Meestal krijgen ze dan eerst een verdovingsspuitje. De dierenarts kan kleine dieren, desnoods met handschoenen, gemakkelijk vasthouden. Maar voor reuzen als gorilla's en leeuwen gebruikt hij een blaaspijp. Daarmee blaast hij op afstand een spuit in bijvoorbeeld de bil. Soms moet de patiënt mee naar de dokterskamer van Artis. Daar staat een operatietafel, apparatuur om te beademen en om de bloeddruk te meten, en er kunnen röntgenfoto's worden gemaakt. Dat lijkt dus net een operatiekamer in een ziekenhuis!

de aarde en het heelal

In de Artiskassen zijn prachtige planten te zien uit het tropisch regenwoud en uit de woestijn. Er is zelfs een kas met vleesetende planten. In het aquarium zwemmen haaien, zeepaardjes, kwallen en clownsvisjes. Ze leven allemaal op aarde. De aarde draait om de zon. In het Planetarium van Artis kunnen mensen leren over planeten, de zon, sterren en het heelal. Zijn er nog meer planeten met leven? Bestaan daar ook mensen? Niemand weet dat zeker. Over het leven op onze aarde weten we inmiddels meer. Het Geologisch Museum, waarin je kon zien hoe lang er al leven op aarde is en waarin oude skeletten stonden, is gesloten. Deze collectie zal op den duur weer te zien zijn in het Groote Museum.

CBF keur voor goede doelen

Natura Artis Magistra bedankt: Bank Giro Loterij

ANWB fonds Gemeente Amsterdam Bouwstenen Dierenbescherming Stadsdeel centrum Janivo Canon Compass Group Provincie Noord-Holland Prins Bernard Cultuurfonds Vrumona Zabawas Stimuleringsfonds voor de Architectuur Rijksoverheid kansen voor West Europese Unie