Planetariumverhalen

het wonder van het licht

Op 21 december was het feest. Op die dag stond de zon het laagst aan de hemel en was de nacht het langst. Vanaf die datum worden de dagen weer langer en dat wordt al eeuwenlang gevierd. Het is ook de eigenlijke datum voor ons kerstfeest en dat heeft alles te maken met de winterzonnewende.

Hoe weten we dat er een winterzonnewende is? Als je goed kijkt naar de zon valt op dat rond 21 december de zon het laagst aan de hemel staat, slechts 15 graden boven de horizon. Nog vóór vijf uur verdwijnt zij alweer in het zuidwesten. Maar vanaf dan gaat ze dagelijks langer schijnen. Iedere dag komt de zon weer hoger aan de hemel te staan. Op 21 juni, de zomerzonnewende, maakt de zon een grote dagboog en bereikt haar jaarlijkse hoogtepunt op 62 graden, bijna 50 graden meer dan op 21 december. Vanaf 21 juni beschrijft de zon steeds weer een kleinere dagboog, tot het keerpunt van de winterzonnewende.

al eeuwen bekend

Onze voorouders wisten dat al lang. Met eeuwenoude gigantische astronomische observatoria zoals Newgrange, Stonehenge en Machu Picchu konden de verschillende seizoenen worden aangeduid. Ze lieten zien wanneer de winter- en zomerzonnewende in aantocht waren.

schuine stand van de aarde

Tegenwoordig kan de hoogte van de zon met behulp van wiskundige formules nauwkeurig voorspeld worden en kennen we de oorzaak van de seizoenen. Deze hebben we te danken aan de schuine stand van de aardas ten opzichte van de zon. Dát wisten onze verre voorouders niet. Die zagen een strijd tussen de machten van goed en kwaad. Vierden de bouwers van Newgrange en Stonehenge een zonnewendefeest? Waarschijnlijk wel. De terugkeer van de zon op 21 december is altijd als één van de allergrootste wonderen van de natuur ervaren, als een goddelijk teken van hoop. Vanaf die datum werd het immers weer langer licht. Een overwinning van het licht op de duisternis.

in het planetarium

Op 24 december wordt er tijdens de winteravond in een speciaal programma ingegaan op de astronomische achtergrond van ons kerstfeest. Ook is tijdens de kerstvakantie dagelijks het programma het wonder van het licht te zien. Een planetariumprogramma over de culturele en astronomische achtergrond van onze traditionele feesten van december.

Kijk voor het volledige programma tijdens de Kerstvakantie in de agenda.