diergedrag

contactlens voor een olifant

In januari kreeg kreeg olifant Win Thida een contactlens voor haar tranende en pijnlijke linkeroog. De ingreep verliep uitstekend. Win Thida was de eerste olifant in Europa die zo’n lens aangemeten kreeg. Wat komt er allemaal kijken bij zo’n ingreep? We vragen het aan Anne-Marie Verbruggen, oogarts voor dieren, die de contactlens aanbracht.

oogarts voor dieren, dat lijkt me een bijzondere specialisatie.

Dat is het ook. Er zijn in Nederland in totaal negen oogspecialisten voor dieren. Ik heb praktijk vanuit drie verschillende locaties: Amsterdam, Rotterdam, en Roosendaal. Ik behandel ogen van heel verschillende dieren, zowel kleine huisdieren als de kat en de hond, als de grotere gezelschapsdieren zoals het paard. Vaak zijn er problemen met staar die we kunnen oplossen door een kunstmatige lens in te brengen. Een andere veel voorkomend probleem is schade aan het hoornvlies, zoals nu met Win Thida. Bij honden, katten en paarden gebruiken we dan een tijdelijke contactlens die herstel van het oog bevordert. Maar natuurlijk wel met heel verschillende maten omdat de grootte van de ogen zo verschillend is.

welke lens is voor Whin Thida gebruikt?

Het oog van een olifant is in verhouding tot zijn lichaamsgrootte vrij klein. Ik heb gekozen voor een lens die we ook voor volwassen paarden wel gebruiken. En dat werkte goed.

hoe bekijk je een oog van zo’n groot, wild dier van dichtbij?

Alles begint natuurlijk met de diagnose. Maar die is niet eenvoudig uit te voeren bij een olifant. Gelukkig is Win Thida net als alle andere olifanten zo goed getraind dat ze naar je toekomt als dat nodig is. Artis-dierenarts Mark Hoyer kan haar dan via een prik in de spieren bij de schouder zo verdoven dat ze versuft raakt maar wel blijft staan. Daarna verdoven we het oog lokaal en kan ik het van dichtbij bekijken. We zagen een putje in haar hoornvlies met rafelige randjes. Dat was dus de oorzaak van de pijn en het tranen.

welke instrumenten gebruikt u bij de behandeling?

Om het oog en de verwonding echt goed te kunnen zien, kijk ik met een zogenaamde ‘spleetlamp’. Dat is een microscoop die de oogstructuren sterk vergroot zodat ik goed kan zien wat er aan de hand is. Verder spuit ik een fluorescerende vloeistof op het hoornvlies en bekijk de wond met blauw licht. Zo kan ik nog beter zien welke cellagen zijn beschadigd en waar de randen van de wond zitten. Voor de ingreep zelf gebruik ik een operatieloep en een lamp die vastzit op mijn hoofd.

hoe is het oog behandeld?

Het oog van Win Thida is gespoeld met antibioticaspray en de rafelige randjes van de wond zijn weggeschraapt met een scherpe lepel. Daarna heb ik de lens aangebracht. Haar pupil is grijs van de staar, maar dat is normaal voor haar leeftijd. Maar ze ziet nog wel, want ze reageert op licht en donker.

wat zijn de grote voordelen van zo’n contactlens?

Zo’n contactlens houdt de boel rustig. Dat is het belangrijkste. Een voordeel is ook dat epitheelcellen (oppervlaktecellen) zich kunnen ‘afzetten’ tegen de binnenzijde van de contactlens zodat de wond kan dichtgroeien. Verder worden nieuwe cellen niet weggeknipperd door de oogleden en zijn medicijnen veel langer werkzaam omdat ze door de contactlens geabsorbeerd worden. En het is zo ook veel minder pijnlijk voor het dier.

en hoe ziet het er nu uit?

Heel goed, de wond is genezen. Er is eigenlijk alleen nog maar littekenweefsel te zien. En de contactlens? Die is er na een tijdje vanzelf afgevallen.